سازمان عفو بینالملل در گزارش تازه خواهان بررسی اتهامهای جرایم جنگی در افغانستان از سوی دادگاه جهانی شده است. این سازمان جهانی مدافع حقوق بشر گفته است که طالبان، نظامیان امریکایی و نیروهای امنیتی حکومت پیشین، همه مسوول آسیب رسانیدن به غیرنظامیان در افغانستان اند.
اگنس کالامارد، دبیرکل عفو بینالملل از دادگاه جهانی لاهه خواسته است که برای تامین عدالت و پرداخت غرامت به قربانیان، عملکرد نیروهای امریکایی و سربازان حکومت سرنگون شده افغانستان را بررسی کند.
در این گزارش، چگونگی جنایتهای مکرر و خونریزیها از جمله اعدام فراقانونی و کشتار افراد از سوی طالبان در مراحل پایانی جنگ و همچنان تلفات غیرنظامیان در جریان حملههای زمینی و هوایی نیروهای امنیتی افغان و امریکایی بازتاب یافته است .
دبیرکل سازمان عفو بینالملل گفت: «در فرجامین ماههای پیش از سقوط حکومت پیشین افغانستان، این کشور گواه خونریزیهای زیاد و جنایتهای مکرر جنگی بود، به گونهیی که مرکز های درمانی، خانهها، مکتبها و فروشگاهها به صحنه جنایت تبدیل شده بودند و مردم به گونه مرتب در چنین مکانها کشته و زخمی میشدند. مدارک تازه عفو بینالملل نشان میدهند که برخلاف ادعای طالبان در باره انتقال آرام قدرت به این گروه، مردم افغانستان یک بار دیگر بهای تحولات تازه را با خون شان پرداختند و قربانیان باید به عدالت دسترسی داشته و غرامت دریافت کنند.»
اما برخی از حقوق دانان بر این باور اند که با تغییر نظام در افغانستان، بیشتر مدارک مربوط به جنایتهای جنگی در کشور نابود شده اند.
وحید فرزهیی، حقوق دان در این باره گفت: «متاسفانه نه در گذشته و نه در حال، برسیهای سازمانهای بینالمللی در قبال جنایتهایی جنگی به خصوص در زمانیکه نیروهایی امریکایی از افغانستان خارج شده اند و دیگر قابل دسترس بخاطر بررسیها نیستند، نا ممکن خواهد بود.»
اما امارت اسلامی دست داشتن در جرایم جنگی را رد میکند، در حالی که از اجرای بررسیها در باره جرایم جنگی نیروهای امریکایی و حکومت پیشین استقبال می کند.
بلال کریمی، معاون سخنگوی امارت اسلامی در این باره گفت: «در تمام مواردی که حقوق افغانها اعاده میشود و بررسیها صورت میگیرد، ما استقبال میکنیم، اگر بیطرفانه تحقیق و بررسی شود و کسانی که مردم را اذیت کرده، خوب است .»
دادگاه جهانی کیفری در ماه نومبر سال روان اعلام کرده بود که بررسی جنایتهای جنگی این دادگاه در افغانستان بر رفتار طالبان، شاخه خراسان داعش متمرکز خواهند بود .
