لیکوال: ذبیح الله افغان
د یوه سیاسي ګوند اهمیت یوازې په دې کې نه دی چې څومره غړي لري، څومره سیاسي نفوذ لري او یا څومره موده په واک کې پاتې کېږي؛ بلکې اصلي ارزښت یې په دې کې نغښتی چې خپلې سیاسي موخې څنګه په عملي پایلو بدلوي، د خلکو اړتیاوو ته څنګه ځواب وايي او د هېواد د اوږدمهاله پرمختګ لپاره څومره اغېزمنه تګلاره جوړوي. په معاصر سیاست کې سیاسي ګوندونه د دولتونو د رهبرۍ، د عامه سیاستونو د جوړولو، د ټولنیزو غوښتنو د تنظیم او د اقتصادي او ټولنیز پرمختګ د بهیر د مدیریت مهم بنسټونه دي. له همدې امله، د یوه ګوند د فعالیتونو ارزونه باید د هغه د تشکیلاتي جوړښت، اداري وړتیا، اقتصادي لاسته راوړنو، د خلکو د ژوند پر کیفیت د اغېزو او د حساب ورکونې د میکانیزمونو پر بنسټ ترسره شي. په همدې چوکاټ کې د چین د کمونیست ګوند تجربه د معاصر سیاست او حکومتولۍ یوه مهمه موضوع ده. د ورکړل شویو معلوماتو له مخې، د دغه ګوند د شلمې دورې د مرکزي کمېټې پنځمه عمومي غونډه د ۲۰۲۶ کال د اکتوبر له ۲۶مې تر ۲۹مې پورې په بېجینګ کې ترسره کېږي. په دې غونډه کې د ګوندي غړو د مدیریت او د ګوند د ځانحکومتولۍ د پیاوړتیا اړوند مهمو مسئلو ته پام کېږي. دا موضوع د دې فرصت برابروي چې د سیاسي ګوندونو د اهمیت، د چین د کمونیست ګوند د ځانګړتیاوو او د دغه هېواد د اقتصادي او تخنیکي پرمختګ د تجربو په اړه ژور بحث وشي.
یو اغېزمن سیاسي ګوند باید روښانه لیدلوری، اوږدمهاله تګلاره، منظم تشکیلات او د خپلو غړو د روزنې او ارزونې اغېزمن سیستم ولري. یوازې سیاسي شعارونه او د واک ترلاسه کول د یوه ګوند د بریا بشپړ معیارونه نه دي؛ مهمه دا ده چې د خلکو د ژوند د ښه کولو، د کاري فرصتونو د پراخولو، د تعلیم او روغتیا د خدمتونو د پیاوړتیا او د اقتصادي ستونزو د حل لپاره عملي پروګرامونه ولري. همدارنګه، د یوه ګوند اعتبار هغه مهال پیاوړی کېږي چې د خپلو کړنو پایلې وارزوي، تېروتنې ومني، د فساد پر وړاندې مبارزه وکړي او د خلکو د شکایتونو د حل لپاره اغېزمنې لارې رامنځته کړي. د چین د کمونیست ګوند یوه مهمه ځانګړتیا د هغه مرکزي تشکیلاتي جوړښت او د اوږدمهاله ملي پلانونو پر پلي کولو ټینګار دی. دغه ګوند د چین په سیاسي نظام کې مرکزي رهبري لري او د کادرونو روزنه، د غړو انضباط، د اداري فعالیتونو همغږي او د ملي پرمختیايي پروګرامونو پلي کول یې د سازماني فعالیتونو مهم اړخونه دي. د دې جوړښت له لارې د پراخو اقتصادي او زیربنايي پروژو د همغږۍ لپاره زمینه برابرېږي. په مقابل کې، د لوېدیځو هېوادونو په ډېرو څوګوندي نظامونو کې سیاسي واک د ټاکنو، د پارلمان د اکثریت، د ائتلافونو او د ګوندونو ترمنځ د سیالۍ له لارې تنظیمېږي. هلته د حکومتونو بدلون، د مخالفو ګوندونو فعالیت او د خپلواکو ادارو څارنه د سیاسي نظام مهم عناصر دي. البته، لوېدیځ یو واحد سیاسي ماډل نه دی او د بېلابېلو هېوادونو ترمنځ د حکومتولۍ په جوړښتونو کې توپیرونه شته. د دغو دوو سیاسي تجربو ترمنځ مهم توپیر د واک د تنظیم، د پرېکړو د پلي کولو او د عامه حساب ورکونې په میکانیزمونو کې لیدل کېږي. د چین مرکزي جوړښت د اوږدمهاله پروګرامونو د دوام او د پراخو پروژو د همغږۍ ظرفیت برابروي، خو د سیاسي واک تمرکز د سیاسي مشارکت، خپلواک مخالفت او د واک د څارنې په اړه هم مهمې پوښتنې راپورته کوي. په څوګوندي ډیموکراتیکو نظامونو کې سیاسي سیالي او د حکومت د بدلون امکان د حساب ورکونې له مهمو لارو څخه دي، که څه هم هلته هم اداري کمزورتیاوې، سیاسي اختلافونه او د سیاستونو د دوام ستونزې موجودېدای شي. له همدې امله، د یوه سیاسي نظام ارزونه باید د هغه د اقتصادي لاسته راوړنو ترڅنګ د خلکو د حقونو، شفافیت او حساب ورکونې اړخونه هم په پام کې ونیسي.
د چین د کمونیست ګوند د فعالیتونو په اړه تر ټولو د پام وړ بحث د دغه هېواد اقتصادي تحول دی. چین په تېرو څو لسیزو کې له یوه نسبتاً کمعاید لرونکي اقتصاد څخه د نړۍ په یوه لوی صنعتي او اقتصادي ځواک بدل شوی دی. د نړیوال بانک د معلوماتو له مخې، د شاوخوا څلورو لسیزو په اوږدو کې نږدې ۸۰۰ میلیونه چینایان د نړیوال فقر له ټاکلې کرښې پورته شوي دي. په دې بدلون کې صنعتي کېدو، ښاري کېدو، د کار فرصتونو پراخېدو، د زیربناوو جوړولو، له نړیوال اقتصاد سره د چین د اړیکو پیاوړتیا او د اقتصادي سیاستونو بدلون مهم رول لرلی دی. دا تجربه څرګندوي چې د فقر کمول یوازې په مرستو نه ترسره کېږي، بلکې د تولید، کارموندنې، زدهکړې، پانګونې او اقتصادي فرصتونو پراختیا ته اړتیا لري. په عین وخت کې، د عاید نابرابري او د اقتصادي پرمختګ د ګټو عادلانه وېش لا هم د چین د اقتصاد له مهمو بحثونو څخه دي. د چین د چټکو اورګاډو پراخه شبکه د دغه هېواد د زیربنايي پرمختګ یوه بله څرګنده بېلګه ده. د دې شبکې پراختیا د لویو ښارونو ترمنځ د تګ راتګ وخت راکم کړی، د مسافرو د لېږد ظرفیت یې لوړ کړی او د اقتصادي فعالیتونو د پراختیا لپاره یې زمینه برابره کړې ده. د داسې لویو پروژو پلي کول د انجینرۍ، صنعتي تولید، برېښنايي سیستمونو، مخابراتو او اداري همغږۍ پراخ ظرفیت غواړي. د دې تجربې مهم درس دا دی چې اوږدمهاله پلان جوړونه او د زیربناوو په برخه کې دوامداره پانګونه د اقتصادي پرمختګ لپاره مهم عوامل دي؛ خو د دغو پروژو ارزونه باید د جوړولو او ساتنې لګښتونه، مالي پایښت او چاپېریالي اغېزې هم په پام کې ونیسي. په اقتصادي او تخنیکي برخو کې د چین پرمختګ یوازې تر زیربناوو محدود نه دی. دغه هېواد د برېښنايي موټرو، بیټریو، لمریزې او بادي انرژۍ، صنعتي روبوټونو، مصنوعي ځیرکتیا او فضايي ټکنالوژۍ په برخو کې هم د پام وړ ظرفیتونه رامنځته کړي دي. د چین د احصایې ملي ادارې د ۲۰۲۵ کال د راپور له مخې، د نوي انرژۍ د موټرو تولید شاوخوا ۱۶.۵۲۴ میلیونه واحدونو ته رسېدلی و، چې د تېر کال په پرتله ۲۵.۱ سلنه زیاتوالی ښيي. همدارنګه، په علمي او پرمختیايي څېړنو باندې د دغه هېواد لګښتونه په ۲۰۲۵ کال کې شاوخوا ۳۹۲۶.۲ میلیارده یوانو ته رسېدلي وو. دغه شمېرې د علمي څېړنو، صنعتي پانګونې او تخنیکي نوښت د پراختیا څرګندونه کوي.
د دغو لاسته راوړنو تر شا د حکومت د صنعتي تګلارو ترڅنګ د خصوصي شرکتونو فعالیت، د متخصصینو روزنه، د پوهنتونونو او صنعت اړیکې، نړیوال تجارت او د بازار تقاضا هم مهم عوامل دي. له همدې امله، د چین تجربه دا درس ورکوي چې ټکنالوژیک پرمختګ د یوې ورځې محصول نه دی؛ بلکې اوږدمهاله پانګونې، علمي څېړنو، مسلکي زدهکړو او د نوښت لپاره مناسب چاپېریال ته اړتیا لري. هغه هېوادونه چې غواړي خپل اقتصادي بنسټونه پیاوړي کړي، باید د ټکنالوژۍ د واردولو تر څنګ د هغې د جوړولو، ساتلو او پراختیا لپاره هم کورنی ظرفیت رامنځته کړي.
د ګوند د داخلي مدیریت او د غړو د مسؤلیتونو موضوع هم د چین د کمونیست ګوند د تجربې مهم اړخ دی. د غړو روزنه، د دندو روښانه وېش، د فعالیتونو ارزونه او د انضباط ساتل د هر منظم سیاسي سازمان لپاره مهم دي. خو اغېزمن مدیریت یوازې د سختو مقرراتو معنا نه لري؛ د مسلکي وړتیا، عادلانه چلند، شفافیت او د خپلو پرېکړو پر وړاندې د مسؤلیت منل هم ورسره تړلي دي. د فساد پر وړاندې مبارزه هغه وخت دوامداره پایله لرلای شي چې د قانون حاکمیت، د عامه لګښتونو څارنه، د شکایتونو د څېړلو عادلانه بهیر او د واک د ناوړه استفادې د مخنیوي میکانیزمونه هم موجود وي. د چین له تجربې څخه د نړۍ د نورو سیاسي ګوندونو لپاره څو مهم درسونه اخیستل کېدای شي. لومړی، سیاسي ګوندونه باید د شعارونو پر ځای عملي او د اندازه کېدو وړ پروګرامونه جوړ کړي. دویم، د کادرونو روزنه او د مسلکي وړتیا پر بنسټ د مسؤلیتونو وېش باید د ګوندي فعالیتونو مهم اصل وي. درېیم، اوږدمهاله اقتصادي پلانونه باید د خلکو له ورځنیو اړتیاوو سره وتړل شي. څلورم، د فساد پر وړاندې مبارزه باید له شفافیت او حساب ورکونې سره مل وي. پنځم، علمي څېړنې، تعلیم او تخنیکي نوښت باید د اقتصادي سیاستونو په مرکز کې ځای ولري. شپږم، د خلکو مشارکت او د هغوی د شکایتونو اورېدل باید د حکومتولۍ د کیفیت د ارزونې مهم معیارونه وي.
په پایله کې، د چین د کمونیست ګوند تجربه د معاصر سیاست، اقتصادي پرمختګ او تشکیلاتي مدیریت د مطالعې لپاره مهم مواد وړاندې کوي. د دغه هېواد اقتصادي تحول، د فقر کمولو هڅې، د زیربناوو پراختیا او په نوې ټکنالوژۍ کې پانګونه د اوږدمهاله پلان جوړونې او د اداري ظرفیت د اهمیت څرګندونه کوي. خو د دغې تجربې بشپړه ارزونه د اقتصادي لاسته راوړنو تر څنګ د سیاسي مشارکت، د خلکو د حقونو، شفافیت او حساب ورکونې پوښتنو ته هم اړتیا لري. په حقیقت کې، د یوه سیاسي ګوند ریښتینی اهمیت یوازې په سیاسي ځواک، د غړو په شمېر یا د واک په موده کې نه دی؛ بلکې په دې کې دی چې د خلکو ژوند څومره ښه کوي، د هېواد د راتلونکي لپاره څومره اغېزمن بنسټونه جوړوي، د علمي او اقتصادي پرمختګ لپاره څومره زمینه برابروي او د خپلو پرېکړو پر وړاندې څومره مسؤل پاتې کېږي. همدا معیارونه دي چې د چین د کمونیست ګوند او د نړۍ د نورو سیاسي ګوندونو تجربې پرې په علمي، متوازن او ژور ډول ارزول کېدای شي.
