بانک جهانی پیشبینی کرده است که اقتصاد افغانستان در سال ۲۰۲۶ میلادی، عمدتاً در نتیجه برداشت خوب محصولات زراعتی، ۳ درصد رشد کند؛ اما همزمان کاهش درآمد سرانه، افزایش بهای مواد غذایی و تشدید کمبود آب، فشار بر خانوادهها را افزایش داده است.
بانک جهانی در تازهترین گزارش «بهروزرسانی وضعیت توسعه افغانستان» که روز چهارشنبه، ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶، منتشر شد، گفته است که تولید اقتصادی سرانه در سال جاری ۳.۳ درصد کاهش خواهد یافت. این سومین سال پیاپی است که تولید سرانه در افغانستان کاهش مییابد؛ در حالی که پیشبینی میشود جمعیت کشور ۶.۶ درصد افزایش یابد.
بر اساس این گزارش، کاهش فرصتهای کاری و افزایش بهای مواد غذایی، توان خرید خانوادهها را پایین آورده است. در ماه سپتامبر ۲۰۲۶، کارگران روزمزد در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته ۱۴ درصد روزهای کاری کمتری داشتهاند و درآمد هفتگی آنان نیز ۲۷ درصد آرد گندم کمتری را خریداری کرده است.
بانک جهانی افزوده است که با وجود برداشت خوب محصولات زراعتی، برآورد میشود در ماههای سپتامبر و اکتوبر ۲۰۲۶، حدود ۱۵.۹ میلیون نفر در افغانستان با ناامنی حاد غذایی روبهرو بودهاند. این آمار بر اساس طبقهبندی یکپارچه مراحل امنیت غذایی (IPC) ارائه شده است.
در بخش درآمدهای دولتی، این نهاد گفته است که عواید داخلی افغانستان در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ میلادی ۱۰.۲ درصد افزایش یافته است. افزایش مالیاتهای داخلی و عواید غیرمالیاتی، کاهش درآمدهای گمرکی را جبران کرده است. با این حال، سرمایهگذاری عمومی همچنان پایین است و پیشبینی میشود هزینههای انکشافی دولت در سال مالی جاری حدود ۱.۳ درصد تولید ناخالص داخلی باشد.
در همین حال، به دلیل بستهبودن گذرگاه با پاکستان، اکنون حدود ۹۷ درصد واردات افغانستان از مسیر آسیای مرکزی و ایران وارد کشور میشود. صادرات افغانستان نیز در فاصله ماههای اپریل تا سپتامبر ۲۰۲۶، در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته، ۱۵.۱ درصد کاهش یافته است.
گزارش بانک جهانی همچنین درباره تشدید بحران آب در افغانستان هشدار داده و گفته است که این کشور از سال ۲۰۰۳ میلادی تاکنون، بهگونه میانگین سالانه حدود ۴.۹ میلیارد متر مکعب از ذخایر آب شیرین خود را از دست داده است. در کابل، میزان برداشت آبهای زیرزمینی نزدیک به چهار برابر بیشتر از سرعت طبیعی تجدید این منابع است.
به گفته بانک جهانی، کمبود آب معیشت باشندگان مناطق روستایی را نیز با خطر روبهرو کرده است. زراعت ۴۶ درصد نیروی کار کشور را در خود جای داده و ۹۵ درصد برداشت آب در افغانستان به این بخش اختصاص دارد.
این نهاد پیشبینی کرده است که رشد اقتصادی افغانستان در سال ۲۰۲۷ میلادی به ۳.۳ درصد و در سال ۲۰۲۸ به ۳.۵ درصد برسد؛ اما حتی با تحقق این پیشبینیها، تولید سرانه در سال ۲۰۲۸ همچنان حدود ۷ درصد پایینتر از سطح آن در سال ۲۰۲۴ خواهد بود.
بانک جهانی هشدار داده است که برداشت ضعیف محصولات زراعتی، اختلال بیشتر در مسیرهای تجارتی، بازگشت گسترده شمار بیشتری از مهاجرین افغان و کاهش عمیقتر کمکهای بینالمللی میتواند چشمانداز اقتصادی کشور را تضعیف کند.
در این گزارش، ایجاد مسیرهای تجارتی مطمئنتر، گسترش فرصتهای کاری در ولایتهایی که شمار زیادی از مهاجرین برگشتکننده را میپذیرند و فراهمسازی دوباره زمینه دسترسی زنان و دختران به آموزش و کار، از اولویتهای بهبود سطح زندگی در افغانستان عنوان شده است.
بانک جهانی در بخش مدیریت منابع آب نیز بر احیای خدمات اساسی آبرسانی و حفظالصحه، ترمیم سیستمهای آبیاری و حفاظت از حوزههای آبخیز و ذخایر آبهای زیرزمینی تأکید کرده است.
گزارش «بهروزرسانی وضعیت توسعه افغانستان» بخشی از فعالیتهای پژوهشی، نظارتی و تحلیلی دوامدار بانک جهانی درباره اقتصاد و جامعه افغانستان است که با هدف پشتیبانی از سیاستگذاری مبتنی بر شواهد و آگاهیدهی به جامعه جهانی درباره تحولات اقتصادی کشور تهیه میشود.



























