چین با حفظ و روی آوری به چندجانبه گرایی همراه با افغانستان جامعه بشری با سرنوشت مشترک را می سازد

نویسنده: وانگ یو  سفیر کبیر چین مقیم افغانستان

جهان امروز مریضی همه گیر و تحولات بزرگ را همزمان تجربه می کند چنانکه شدیدترین مریضی همه گیر در صد سال اخیر در جامعه بشری سرایت می شود و شدیدترین رکود اقتصادی جهانی پس از اتمام جنگ جهانی دوم جریان دارد، همچنین یک جانبه گرایی، محافظه کاری و سلطه جویی هر چه بیشتر شدت می یابد و کمبود مدیریت، کمبود اعتماد، کمبود انکشاف و صلح هر چه محسوس تر می شود. جهان چه می شود؟ چه کار بکنیم؟ این سؤالاتی است که تمام جهان به آنان فکر می کند.

به تاریخ ۲۵مین جنوری، شی جین پینگ رئیس جمهوری چین از طریق ویدیوکنفرانس در اجلاس سالیانه داووس حضور یافت و سخنرانی تحت عنوان << بگذاریم مشعل چندجانبه گرایی راه پیشرفت بشر را روشن کند>> را ایراد کرد. رئیس جمهور چین با اشاره به چهار چالش بزرگ امروزی، “کانون عفونت” انکشاف جهانی را آشکار ساخت و با تعریف مفهوم هسته ای چندجانبه گرایی ، راه حفظ و روآوری به چندجانبه گرایی در شرایط جدید را نشان داد و عزم و اراده راسخ چین برای حفظ چندجانبه گرایی، همبسته گی با کشورهای مختلف را ابراز داشت و به سؤالهای مهمی از جمله اینکه در چهارراه پیشرفت تاریخی چه باید کرد پاسخ داد. سخنرانی شی جین پینگ طرح چینایی و نیروی چینایی برای انکشاف بشریت را ارائه داده و مورد ارزیابی عالی حاضرین اجلاس داووس قرار گرفته است. پیرامون محوریت ” بازسازی اعتماد جوانب در سال کلیدی” کلمه “چندجانبه گرایی” مکرراً ذکر شده و حفظ و روی آوری به چندجانبه گرایی و ایجاد جامعه بشری با سرنوشت مشترک که توسط شی جین پینگ مطرح شده مورد تأیید و قبول فراگیر جامعه جهانی قرار گرفته است.

حفظ و روی آوری به چندجانبه گرایی به طور روزافزون به اجماع نظر و هدف همکاری های چین و افغانستان مبدل شده است. از آغاز پیدایش مسئله افغانستان کشور چین با موقف عدالت خواه همراه با جامعه جهانی جهت حل و فصل این مسئله و تحقق هر چه زودتر صلح و ثبات افغانستان کوشش های لاینقطع به خرج داده است. از آغاز بازسازی افغانستان بدین سو، کشور چین از کارهای یوناما (UNAMA) و فیصله های مجمع عمومی و شورای امنیت سازمان ملل متحد در مورد مسئله افغانستان پشتیبانی می کرده و فعالانه در بحث های گوناگون پیرامون مسئله افغانستان در شورای امنیت ملل متحد و مکانیزم های چندجانبه مربوط به افغانستان مشارکت می کرده و از اصل رهبری و مالکیت افغانان حمایت می کرده است. اشرف غنی رئیس جمهور افغانستان در سخنرانی خود در ۷۵مین نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد در سال گذشته با تأکید بر اهمیت چندجانبه گرایی خواستار ایفاء نقش مهم سازمان ملل متحد در حل مشکلات مختلف رویاروی افغانستان شد.

حال که پروسه صلح و مصالحه افغانستان به مرحله کلیدی رسیده است، چین و افغانستان چگونه می توانند از روحیه چندجانبه گرایی الهام بگیرند تا حل مسئله افغانستان را به پیش برند؟ فکر می کنم سخنرانی یادشده رئیس جمهور چین به ما پاسخ داده است.

اول باید اصل درهای باز و همه شمولی را پیروی کرد. شی جین پینگ معتقد است باید با ایده جامعه بشری با سرنوشت مشترک به ارزش های مشترک بشری از جمله صلح، انکشاف، عدالت، انصاف، مردم سالاری و آزادی پایبند باشیم و تا حداکثر جنبه درهای باز و همه شمولی مکانیزم ، ایده و سیاست همکاری را افزایش دهیم. به حیث قابل اعتمادترین همسایه نزدیک افغانستان، طرف چین مشتاق تر از هر کشور دیگر است به مشاهدۀ تحقق صلح و ثبات و بازسازی آن کشور. با تقویت همکاری ها با افغانستان تحت چوکات یک کمربند و یک راه، کشور چین برای سال های متوالی به سومین شریک تجاری آن کشور مبدل شده است و با استفاده از مکانیزم های همکاری زیرمنطقه از جمله گفتگوی وزرای امور خارجه سه جانبه چین-افغانستان – پاکستان به زمینه سازی برای افغانستان کمک می کند تا آن کشور با استفاده از مزایای موقعیتی خاص خود اتصالات با کشورهای منقطه و انکشاف اجتماعی و اقتصادی و بهبود معیشت مردم را تقویت کند. در مقابله با همه گیری مریضی ناشی از کووید-۱۹ طرف چین با دعوت سازمان جهانی صحت به تسهیل دسترسی جهانی به واکسن کووید-۱۹ (کووَکس) پیوسته و تصمیم گرفته است که ۱۰ میلیون واکسن کرونا را برای آن برنامه فراهم بیاورد تا به نیازمندی های فوری کشورهای در حال توسعه از جمله افغانستان برسد. طرف چین با سیاست درهای بازتر در سطح بالا، مدل جدید انکشاف مبنابر چرخه دوگانه ای که به چرخه قویِ تقاضا و ابتکار داخلی به‌عنوان موتوراول محرک اقتصادی روی آورد در حالی که بازارها و سرمایه‌گذاران خارجی را به مثابه موتور دوم رشد حفظ کند را ایجاد می کند و مایل است همراه با افغانستان از طریق همکاری در ساخت یک کمربند و یک راه سطح تجارت دو کشور را بالا و انکشاف اقتصادی و معیشتی افغانستان را پیش ببرد.

دوم، باید اصل مشوره و همکاری را پیروی کرد. شی جین پینگ معتقد است باید ذهنیت قدیمی جنگ سرد و بازی مجموع – صفر را رها کرد بلکه با احترام و درک متقابل از طریق تبادلات استراتژیک اعتماد سیاسی را افزایش داد و ایده همکاری جهت منفعت متقابل و بردبرد را حفظ کرد. در راستای پروسه صلح و مصالحه افغانستان، از جناح های آن کشور خواستاریم با اولویت دهی به کشور و ملت، از راه مذاکرات بین الافغانی زودتر به چوکات سیاسی فراگیر و همه شمول برسند تا احزاب و گروه های سیاسی، اقوام و مذاهب مختلف آن کشور بتوانند در آن سهم داشته باشند و از اختیارات بهره مند شوند. طرف چین به حیث دوست صمیمی افغانستان مثل همیشه حامی، میانجی گر و تسهیل کننده پروسه صلح و مصالحه افغانستان خواهد ماند و ضمناً خواستار آن است که جامعه جهانی و کشورهای منقطه با پایبندی به عدالت از بازسازی افغانستان پشتیبانی کنند و مکانیزم های چندجانبه مربوط به مسئله افغانستان در این راستا نقش مثبت ایفاء کنند.

سوم، باید با توجه به تحولات عصری پیشرفت کرد. شی جین پینگ معتقد است که تحولات جهانی بزرگی در حال شکلگیری است و عصر کنونی هم عصر انکشافات هم عصر اصلاحات است و چندجانبه گرایی در قرن ۲۱م باید نظرداشت به چالش ها و نیازمندی های جهانی براساس مشوره گسترده و اجماع نظر سیستم مدیریت جهانی را اصلاح و بهبود کند. تروریزم دشمن مشترک بشریت است و چین و افغانستان هر دو کشور آسیب دیده آن می باشند و در جبهه مقدم مبارزه با تروریزم بین المللی قرار دارند و گروه های تروریستی بین المللی از جمله ” حرکت اسلامی ترکستان شرقی” تهدید مشترک دو کشور محسوب می شوند. طرف چین با هر گونه تروریزم مخالف است و معتقد است باید هم پدیده های تروریزم را هم عوامل اساسی آن را نابود کرد و در این راستا تقویت همکاری بین المللی ضروری است و جامعه جهانی باید با همآهنگی نزدیک برای ارتقاء ظرفیت سازی امنیتی افغانستان کوشش کند تا توانایی مبارزه با تروریزم و ظرفیت نظامی نیروهای امنیتی آن کشور پیوسته افزایش یابد. طرف چین خواهان آن است که خروج نیروهای نظامی خارجی مقیم افغانستان به طور مسئولیت پذیر و منظم صورت گیرد تا از تشدید فعالیت های گروه های تروریستی جلوگیری شود و دورۀ انتقالی افغانستان به آرامی طی شود. طرف چین با اینکه افغانستان را به عنوان میدان بازی بشناسند و با سوء استفاده از آن کشور جنگ سرد جدید و یا جنگ نیابتی راه اندازی کنند و منافع دیگر کشورها را به خطر اندازند مخالف است. طرف چین مایل است همکاری های ضد تروریزم همراه با جامعه جهانی از جمله افغانستان را تعمیق کند و مشترکاً صلح و ثبات آن کشور و منطقه را حفظ کند.

” ما معتقدیم که هر کاری که به نفع تمام بشریت است را کشور چین موظف است انجام دهد و آن هم بخوبی انجام دهد.” سخن شی جین پینگ حکایتگر وعده و مسئولیت پذیری کشور چین نسبت به جهان است. چین قاطعانه چندجانبه گرایی را حفظ و با همکاری با کشورها برای جهان پرتحول قطعیت ایجاد خواهد کرد و نقش سازنده بزرگ تری برای افغانستان که در دوره حساس تاریخی قرار دارد ایفاء خواهد کرد.