جلوگیری کامل از حوادث طبیعی ممکن نیست، اما بخش بزرگی از تلفات جانی و خسارات مالی را میتوان با آمادگی، برنامهریزی درست و اقدام بهموقع کاهش داد. در یک سال گذشته، جانباختن ۶۷۹ نفر، زخمیشدن ۱۶۳۴ نفر دیگر و ویرانی هزاران خانه در کشور نشان میدهد که افغانستان با تهدیدهای جدی ناشی از حوادث روبهرو است. این ارقام تنها آمار نیستند؛ بلکه روایت زندگی، خانهها و آینده مردماند.
افغانستان در ایجاد تغییرات اقلیمی سهم اندکی دارد، اما خسارات سنگین سیلابها، خشکسالیها، زمینلرزهها و دیگر حوادث را متحمل میشود. از همین رو، جامعه جهانی باید بدون تأثیرپذیری از اختلافات سیاسی، کمکهای مالی و فنی عادلانهای برای کاهش پیامدهای تغییرات اقلیمی در اختیار افغانستان قرار دهد. اما درخواست کمکهای بینالمللی نباید بهانهای برای بهتعویقانداختن مسئولیتهای داخلی باشد. مسئولیت اصلی حفاظت از مردم بر عهده حکومت افغانستان است.
حکومت باید برای کاهش خطر حوادث، یک برنامه ملی روشن و عملی تدوین کند؛ برنامهای که شناسایی مناطق پرخطر، مدیریت مسیرهای سیلاب، معیارهای ساختمانهای مقاوم در برابر زلزله و چگونگی واکنش اضطراری را در بر بگیرد. سامانههای هواشناسی و هشداردهی باید تقویت شوند تا مردم درباره سیلاب، هوای نامساعد و دیگر تهدیدهای احتمالی بهموقع آگاه شوند. همچنین، گروههای نجات، مراکز صحی، پناهگاههای اضطراری و روند توزیع کمکها باید پیش از وقوع حوادث تنظیم و تجهیز شوند، نه اینکه تنها پس از وقوع حادثه به آنها توجه شود.
آمادگی برای مقابله با حوادث، تنها وظیفه اداره مربوطه نیست. هماهنگی میان شهرداریها، بخشهای زراعت، آب، صحت عامه، معارف و نهادهای محلی ضروری است. مردم نیز باید درباره ایمنی آموزش ببینند، از طریق مکاتب و جوامع تمرینهای آمادگی برای شرایط اضطراری انجام شود و کمکها بر اساس شفافیت و نیازمندی توزیع شوند. برای حمایت از خانوادههای آسیبدیده باید برنامههای کوتاهمدت و درازمدت در زمینه مسکن، غذا، صحت و معیشت وجود داشته باشد.
درخواست یک میلیون دالر برای پاککاری دریای کابل نیز نشانهای از مشکل گستردهتری در زمینه ایمنی شهری و حفاظت از محیط زیست است. پاککاری دریا ضروری است، اما یکبار پاککاری کافی نیست. حکومت باید از ریختن فاضلاب و زباله در کنار دریا جلوگیری کند، مدیریت منظم زباله را ایجاد کند، طرحهای حفاظت و ساماندهی کنارههای دریا را عملی سازد و مشارکت شهروندان را در این روند تضمین کند. درخواست کمک باید با طرح و بودجه روشن، پاسخگویی و نظارت دوامدار همراه باشد.
حوادث تهدیدهای ناگهانی برای زندگی مردماند، اما نبود آمادگی خسارات آنها را چند برابر میکند. حکومت افغانستان باید کاهش خطر حوادث را بهعنوان یک اولویت ملی بپذیرد، از منابع موجود بهگونه مؤثر استفاده کند و بر پایه اعتماد و شفافیت با شرکای بینالمللی همکاری داشته باشد. حفاظت از جان مردم تنها به معنای رساندن کمک هنگام وقوع حادثه نیست؛ بلکه شناسایی خطرها، جلوگیری از آسیبها و آمادگی قبلی برای بازسازی را نیز در بر میگیرد.
