زهرا بهروزآذر، معاون رئیسجمهور ایران در امور زنان و خانواده، اعلام کرده است که شهروندان افغان اخراجشده از ایران میتوانند برای پیگیری مطالبات خود، به نمایندگیهای دیپلوماتیک این کشور در کابل یا هرات مراجعه کرده و اسناد مرتبط را ارائه دهند.
خانم بهروزآذر پذیرفته که برخی مهاجرین موفق به دریافت پول سپرده شان نزد صاحبخانهها نشدهاند، اما تأکید کرده که این موضوع جای نگرانی ندارد. او گفته است تعداد این افراد اندک است و دولت ایران برای رسیدگی به چنین مواردی آمادگی کامل دارد.
به گفته وی، مهاجرین در ایران که به هر دلیل موفق به دریافت ودیعه مسکنشان نشدهاند، میتوانند با ارائه اسناد قانونی به دفاتر حقوقی اداره عمومی اتباع در ولایتهای مربوطه در ایران مراجعه کنند.
اخراج مهاجرین افغان از ایران در هفتههای اخیر شدت یافته است. بر اساس گزارشها، طی سه هفته گذشته بیش از نیم میلیون مهاجر افغان از ایران به کشور بازگشتهاند.
از سوی دیگر، مرکز امور اتباع و مهاجرین خارجی ایران در اطلاعیهای رسمی اعلام کرده که برگههای سرشماری صادرشده برای اتباع خارجی دیگر اعتبار قانونی ندارند. وزارت داخله ایران نیز هشدار داده که دارندگان این برگهها باید بهطور داوطلبانه خاک ایران را ترک کنند، در غیر این صورت بازداشت و بهاجبار اخراج خواهند شد.
در حالی که مقامهای ایرانی از «بازگشت عزتمندانه» مهاجرین افغان سخن میگویند، بسیاری از بازگشتکنندگان روایتهای متفاوتی دارند. برخی از آنان میگویند که پولیس ایران فرصت جمعآوری وسایل و تسویهحساب را به آنان نداده و بدون امکانات اولیه به افغانستان بازگردانده شدهاند.
یکی از بازگشتکنندگان گفته است: «بیستوچهار سال در ایران زندگی کردم. پولیس میآمد و میپرسید کارت داری یا نه. بعضی پاسپورت را پاره میکردند، بعضی پول میخواستند. پولی که پیدا میکردیم، به آنان میدادیم، در حالی که خود ما گرسنه بودیم. این وضعیت ایران بود. حالا برگشتیم. ماشاءالله اینجا آرامش است و کمک میشود.»
بازگشتکنندهی دیگری گفته است: «فرزندانمان را از مسیر کار بازداشت کردند. ما را هم گفتند که باید برویم. دو تا سه روز همراه کودکان در بازداشت بودیم. بعد آزاد شدیم. پنج کولر، پنج یخچال، دستگاه تصفیه آب، قالین و وسایل خانه داشتم، همه را جا گذاشتم. هیچکس نخرید.»
در همین حال، امارت اسلامی افغانستان بر رسیدگی به وضعیت مهاجرین اخراجی تأکید میکند.
عبدالسلام حنفی، معاون اداری ریاستالوزرا، در جریان بازدید از روند انتقال مهاجرین بازگشتی در کابل گفته است: «در وطن دیگران اگر یک سال یا ده سال باشیم، آخر میگویند خارج شوید. اما اینجا وطن خود ماست. خاک، خانه و کشور خود ما و شماست. تلاش میکنیم آن را مشترکاً آباد کنیم.»
سازمان ملل متحد هشدار داده که تا پایان سال جاری میلادی، تعداد عودت کنندگان به حدود سه میلیون نفر خواهد رسید؛ موضوعی که به گفته این سازمان، فشار بزرگی بر وضعیت بحرانی انسانی در افغانستان وارد خواهد کرد.
